سرود انترناسیونال

 

انترناسیونال

سرود بین  المللی کارگران

 تنطیم شده برای اجرا

اجرا شده و پخش شده دررادیوهای کومه له، حکا، حککا و ...

 

 شعر از اوژن پواتیه

 

 ترجمه فارسی از ربوار

 

خیزید محنت زدگان جهان

بردگان گرسنگی

آگاهی غرد چو آتشفشان

برخروشاند زندگی

برپا گشته توفان آخرین

بروبیم کهنه جهان برخیز

برخیز برپا داریم نظم نوین

هیچیم کنون گردیم همه چیز

 

                      پیش به سوی آخرین پیکار

                                        همچو یک تن ای همرزمان

                                        با انترناسیونال

                                                       آزادگردد انسان

 

ناجی در آسمان نجوئیم

نه شاه نه شیخ نه آسمان

خود به رهاییمان برشوریم 

آفرینندگان ای کارگران

جان از بند جهل و

   دستاوردکار                         

 از چنگ رهزن رها کنیم

دمیم خود برآتش این پیکار

آهن را گرماگرم کوبیم

 

              پیش به سوی آخرین پیکار

                                  همچو یک تن ای همرزمان

                                  با انترناسیونال

                                                  آزادگردد انسان

 

مائیم کارگران و زحمتکشان

 اردوی بیشمار کار

باید از آن ما شود جهان

نه بیکارگان خونخوار

تاکی نوشند از شیره ی جان ما

نابود گردانیم کرکسان

آنگاه دمد آفتاب فردا

درخشد جاودان بر انسان!

                              

      پیش به سوی آخرین پیکار

                                 همچو یک تن ای همرزمان

                                 با انترناسیونال

                                                آزادگردد انسان!

 

سروودی ئه نترناسیونال

 

شیعری ئوژن پواتیه؛ وه رگیران بو کوردی: ریبوار

بو ئا هه نگ داریژراوه و

له رادیو کانی کومه له و حکا و حککا و...

بلاوکراوه ته وه 

 

هه ستن ئه ی هوزی به ش مه ینه تان؛

دیلانی برسیه تی دنیا!

له ته نووره ی بیر وباوه رمان

قرمژنی تریشقه راسا.

ته نووره ی ئاخرینه؛ هه ستن؛

با هه لی پیچین ده وره ی کون!

رابین و ژیره و ژوور که ین جیهان؛

ئیمه ی هیچ بین به گشت، ئه ی کویلان!

                                                                  

                     ئاخرین شه ره شه ری سه رومال

                     با یه کگرتوو بین هه والان!

                     به ئه نترناسیونال

                     رزگار ده بی ئینسان.

 

ده سه لاتدار رزگارمان ناکه ن؛

نه شا، نه شیخ، نه ئاسمان.

با خومان بو رزگاری رابین،

ئه ی خیلی به رهه مهینه ران!

رزگاری گشتی بی و ره ها که ین

گیان له به ند و مال له تالان.

خومان ئاگر خوش که ین و بوکتین

به گه رماوگه رمی ئاسنمان.

                                            

                     ئاخرین شه ره شه ری سه رومال

                     با یه کگرتوو بین هه والان!

                     به ئه نترناسیونال

                     رزگار ده بی ئینسان.

 

ئیمه ین کریکاران و وه رزیران:

کومه لی مه زنی زه حمه تکیش.

هه ر به ئیمه ده بری جیهان؛

تا که ی بو ته وه زه لی خوین ریژ؟!

به لام ئه مرو و سبه ی، ئه ی هه والان،

هه ر که فه وتان قه ل و دالان،

هه تاوی گه ش هه تا هه تایه

تیشک داویژی بو ئینسان.

                                            

                     ئاخرین شه ره شه ری سه رومال

                     با یه کگرتوو بین هه والان!

                     به ئه نترناسیونال

                     رزگار ده بی ئینسان.

 

 

ترانه ی کارگر شهرداری

ترانه کارگر شهرداری

                                         تنطیم شده برای اجرا

                                                    اجرا شده و پخش شده در رادیوهای کومه له، حکا، حککا و ...

 

اونکه آشغالاشو هرروز

                 من میریزم ولی هنوز      

نه اسممو شنیده              

 نه ریختمو دیده                               

هیچوخ عین خیالش نبوده

دستم پر یا خالی بوده       

واسه سفره بچه هام چی دارم              

 

روزگاری یه بی مروت

مالاماله از مرارت          

روزگاری یه لعنتی         

که باید زیرورو شه                          

 

همیشه میگن صبر واطاعت

منتظر باش...                

یه کم قناعت...                                

درست میشه...

                 حالا پولی درکار نیست!                    

 

اما وقتی کار نکردیم

وقتیکه        

 زباله ها                       

از سروروشون رفت بالا                   

اونوقته که

گوش آقایون                  

بازمیشه و                     

گوش میدن به حرفامون                     

                  

***                            

 

وقتی به ما میگن قناعت

میکنن هستی ماروغارت                   

سوروساتشون براهه                                          

کاریشون معطل نیست!                                       

 

اما وقتی کارنکردیم

وقتیکه        

 زباله ها                       

از سروروشون رفت بالا                   

اونوقته که

گوش آقایون                  

بازمیشه و                                      

گوش میدن                    

به حرفامون...                                 

***                            

 

اونا که میگن صبر وطاقت

همونا که هی میگن قناعت

میبینی که به دست و پا میفتن!                              

 

وقتی ببینن ما با همیم

وقتی فهمیدن پس نمیزنیم                      

اونوقت حالیشون میشه چه قدرتی هستیم                 

 

یه روزی مثل آشغالا

خودشونو بساطشونو                         

از همه جا جارو میزنیم!                                     

 

آره

وقتی کارنکردیم             

وقتیکه زباله ها                               

از سروروشون رفت بالا                                    

اونوقته که   

گوش آقایون                  

باز میشه و                                     

گوش میدن                    

 به حرفامون...                                

 

روزگاری یه بی مروت

مالاماله از مرارت                           

روزگاری یه لعنتی که باید زیرورو شه!                 

 

آره

وقتی کارنکردیم                              

وقتیکه زباله ها                               

از سروروشون رفت بالا                                    

اونوقته که

گوش آقایون                                   

باز میشه و                                     

گوش میدن                    

 به حرفامون                                   

                                 

 

 

ربوار 1988

کیستی؟

کیستی؟

 

نام زیبای تورا من

                                   برکاکل نسیم نوشتم

همه گلهای دشت شکفتند!                   

 

روی زیبای تورا من

فرابر خورشید گرفتم

به دادخواهی مهتاب مات سحرگاه!                        

 

 

کیستی

که بهاران یکسر

باید ازتو آموزند

به چه سان زمهریر لکنت را

ازکام پرنده بگشایند

و چشمه های سرودن را باز

به جوشش آورند             

چنانچون تو مرا؟!                            

 

                                                       ربوار؛   ۱۹۹۵                       

بیهینه پیش چاو (ئماجین)

بیهینه پیش چاو

 

وه رگیرانی ئازاد له گورانی ئیماجین؛ جان لینون

ربیوار

بو ئاهه نگ داریژراوه و

له رادیوکانی کومه له، حکا، حککا و ... وه

بلاوکراوه ته وه

بیهنه پیش چاو روژیک بی

هه موان هه موو شتیکیان بی

                                      ئاسانه ئه گه ر تیی فکری

                                      هیچ شتیک مولکی که س نه بی!

بیهینه پیش چاو که هه موان

هه ر بو ئه مرو بژین

                           یه کسه ر....

 

ئه م ولات و ئه و ولات و

                                سنوور نه بی!

کویی دژواره؟

                        ناکری وابی؟

پیناویک نه بی بو کوژران

                      نه بو کوشتن و خوین رشتن...

تاویک تی فکره؛ چه ن خوشه:

                      جه هه ننه می پاش مه رگ نه بی.

                      به هه شت نه بی

                                    ئایین نه بی

                      سه ر سه ریشمان

                                           - هه تا بروی-

                      غه یری ئاسمان هیچ تر نه بی

 

بیهینه پیش چاو

                  که هه موان

                            له ئاشتی دا بژین – یه کسه ر-

ره نگه بلیی من خه یال هه لی گرتووم

به لام هه رمن نیم وا ده لیم

به هیوام توش

                روژیکی بی یه کورمان

                       دنیاش گه ش...

بیهینه پیش چاو

                       مولک نه بی

                          - سه د بریا توش ئه ت سه لماند-

                     نه ته ماع بی و نه برسیه تی

                     به شه ر هه موو برا بان.

بیهینه پیش چاو

                    که هه موان

                    پوشته و خاوین بینه ده ر

                                 گشت، یه کسه ر...

ره نگه بلیی

                من خه یال هه لی گرتووم

به لام هه رمن نیم واده لیم

به هیوام توش

              روژیکی بی یه کورمان؛

ئه م جیهانه ش

                  وه ک یه ک بژین هه موومان...

سرود اول مه

اول مه

 

                                                                ننطیم شده برای اجرا

                                                                اجرا شده در رادیوهای کومه له ، حکا، حککا و ...

ایستد اول مه چرخ کار

رمزی از تن زدن زاستثمار

نیروی کارمان وبازوانمان

نه! نباید رود به یغماشان

کارگر! متحد سوی پیکار

نظم سرمایه را کن نگونسار

تا بپاداریم نظامی نو

آزاد برابر جهانی نو

 

                 بشنو ای کارگر پیام مه                      

عزمت استوار قدم دراین ره نه!          

اتحاد! کارگر متحد شو!                     

کهنه ویران نما! کن بپا نو!

 

در نخستین پگاه ماه مه

گشته شیپور کمون دمیده

تا پرولتر جهان یکسر

خیزد و رها کند نوع بشر

یاد آن کمونارهای قهرمان

پرچمی سرخ است فراراهمان

چه دهیم زدست جز زنجیرمان

فردا جهان ماراست بیگمان

 

                 بشنو ای کارگر پیام مه                      

عزمت استوار قدم دراین ره نه!          

اتحاد! کارگر متحد شو!                     

کهنه ویران نما! کن بپا نو!

 

از صف جدا نشو؛ از ره نمان!

همپاي صف بيا همراهمان

ما همچو كوهيم با برجا

درهم آميخته چو درياها

حكم بي ترديد تاريخ است

رزم ما سرانجام پيروز است

بشنو ای کارگر پیام مه                      

عزمت استوار قدم دراین ره نه!          

اتحاد! کارگر متحد شو!                     

کهنه ویران نما! کن بپا نو!

ريبوار 1987

هه تاو نه بوو

هه تاو نه بوو

 

(بو هاوری خوسره وی ره شیدیان)

 

 

 

 

ئه ی  ئه وانه ی

                که روخساری خوشه ویستی هاوری خوسرهو

                                        له گه ل خه نده و شیعره کانی

                                  له دلتانا

                                             هه میشه و دایم  زیندووه؛

ئه ی ئه وانه ی

                  مژده ی روژی رزگاریتان

                     له شیوه-دوانی شیرینی

                             به هه زارشیوه بیستووه؛

ئه ی ئه وانه ی

                         هاوری خوسره وی رابه رتان

                             فه رمانده ی سه نگه رشکینی جه نگاوه رتان

                                             له ئاگرا

                                                  له بلیسه ی به رزی گرا

                                                      دلسوزو به ده ربه ست

                                                                                  دیوه؛

 ئه ی ئه وانه ی

                    له روشنایی ئه و بروسکه

                        که له جه رگی شه وی چر دا

                        درنی به تاریکی ئه دا

                       هیواتان گه ش

                                          ریگاتان روون

                         ده ست و دلتان، قایم پته و

                                     له و ریبازه گری داوه؛

ئه ی ئه وانه ی

                 ده رسی بی خه وشی و بی گه ردی

                   ده رسی عه شقی بی ئه وپه رتان

                    به دواروژی شادی ئازادی و سوسیالیزم

                     له بیر، بوچوون و کرده وه ی هاوری خوسره و

                                                            چاک ناسیوه؛

ئه ی ئه وانه ی

                  ئه و روخساره خوشه وسته

                                            چاک ده ناسن و دهزانن:

                   هه تاو نه بوو

                               چونکو هه تاو

                                               گونای نسار نالاوینی؛

                 روبار نه بوو

                            چونکو روبار

                                     به ره و هه وراز هه لناگه ری؛

          ئاگرنه بوو                            

             چونکوئاگر                                                                                                                     

                                هه ر سته مکار ناسووتینی؛

ئه و خوشه ویسته مان، به لام،

                           تاوی به روژ و نسار بوو

                          ئاگری جه رگی سته مکار بوو

                                 له هه ورازا و له نشیوا

                                            خروشان وینه ی روباربوو....

                                                 ***

ئه ی ئه وانه ی

                       به بیستنی هه والی گرانی مه رگی

                       دلتان که یلی په ژاره و رقی پیروزه؛

وه رن ده یسا

                    وه رن به یادی ئازیزی

                                      به رز و به رز و به ریز بگرین.

 

له هه ر شوینیک

                        چه و ساوه یه ک

                                     دل برینیک

                                                   به ئاواتی رزگار بوون له م

                                                 مه ینه تاوای ژین تالی یه

                           روژ به شه و و شه و به به یان ئه گه یه نی

                          با ده ست له ناو ده ستمان بنی

                          با ئالای ئامانجی خوسره و

                          به ده ستانی

                                     به رین ترین بی به شانی ئیمان-خاراو

                                               به رز و به رزتر

                                                                          شه کاوه بی! 

                        

ریبوار

 

زستانی 1986

   

برابری

برابری

                                    

                                            شعر شاعره ی معاصر سعاد صباح

 

                                                          ترجمه ازعربی

 

 

میگن نوشتن واسه زن گناه داره؛

                                  ننویس زن!   

میگن ستایش کلام

                           واسه ی زن حرومه

                         جوهری که باش مینویسی

                           زهری یه که سرمیکشی

                                             ننویس زن!

اما ببین؛

           من

                    ایناهام

نوشتم و اون زهر رو هم سرکشیدم

هیچ هم دواخور نشدم!

 

ستاره های آسمون رو من

                            آتیش زدم

هیچ خدا – پیغمبری هم

نیومد بگه دستشون نزن!

 

میگن که "شعر فقط امتیاز مرداس؛

ساکت ضعیفه! حرف نزن!"

میگن که عشق وعاشقی مال مرداس

 دریای هولناکیه. بپا، توش غرق نشی؛ بپا!

 

اما ایناهام من؛ ببین!

دلمو به دریا زدم و رفتم جلو. سیر دلم شنا کردم.

میبینی غرق هم نشدم!

 

میگن حریم عشق رو

                     شکوندی

  تو قبیله

              شاعر که ماده نمیشه!!

 

جان خودت مسخره نیست؟!

تو این دوره که آدما

رفته ن رسیده ن اون بالا تا آسمون،

اینا میخوان زنها رو

                 زنده به گورشون کنن!

 

با خودم میگم

اگه آواز خوندن مرد حلاله،

پس چرا از صدای زن اینجوری چندششون میشه؟!

 

این دیوارای خرافات

تاکی همینطور بمونه؟!

این دیوارا

        که مابین برگ و درخت، بارون و ابر،

         آهوی نرو ماده آهو حایل شده

                         چرا همینطور بمونه؟!

 

کی گفته نشر یا فکرکردن

                      زنونه ـ مردونه داره؟!

کی گفته که

             گل و گیا

            نباس صدای گنجشکها رو بشنون؟!

 

میگن با این کارسنگ قبرت رو شکوندی!

آره  درسته؛

                دستمم درد نکنه!

                نه فقط همین،

                 خفاشا رو هم تا درک تاروندم!

من با شعرام

ریشهِ این نفاقها رو

تا تهِ ته سوزوندم

میخوام بگم که

                شب رو

                   به پهنای همهِ آسمون

                                         شکوندم!

 

بذار که تیرم بزنن

چه چیزی از آهویی که زخمی شده قشنگتره!؟

 

بذار که دارم بزنن

خون من مگه ازخون اونای دیگه رنگینتره!؟

 

میگن که زن ضعیفه س!

            بهترینشون زنیه به سرنوشتش راضیه!

           آزادی واسه زن بلاس؛

           شیرینترین زن زنیه برده و بی زبون باشه!

میگن شعر وادبیات یه جور گیا س

           که تو بیابونای ما سبز نمیشه!

            زنی که شعر مینویسه یه نشمه یٍ بی سروپاس!

 

من به حرفهایی که اونا پشت سرم دارن میگن

                                                      میخندم

حرفن اینا

            حرف مفت دور و زمان حلبی؛

                                            عقل زمان حلبی!

من همونطور

                          رو قله ها آوازامو میخونم

و میدونم

که این رعدو برقا میرن

این گردبادا

         این خفاشا

                        همه میرن...

                                       این منم  که موندنیم!

 

میمونای آدم نما

 

                      (شعری برای ترانه)

 

 

میمونای آدم نمام

 رئیس دارن                                 

                    (شاهی، پریزیدنتی، چیزی)

                    یه نرٌه- میمونٍ یوغورتر از همه

 

                  و در کل، میمونای نر بر ماده ها مسلطن؛ 

اما اونا

هیچوخ ماده هاشونو سنگسار نمیکنن...

 

***

وقتی رئیس حالش گه- مرغی میشه واویلاس

                                     کله ی هرکدوم رو که

                                           جلوش سبز بشه میشکنه!              

اما هنوز

               زندون و اعدام ندارن

                  خیلی هم مونده تا اونام  

                           کوره ی میمون سوزی اختراع کنن! 

 

                                                    *** 

میمونای آدم نمام سرزمینشونو می پان

                 سرش با میمونای همسایه دعوا دارن

                                 بزن بکش راه میندازن

اما اونا

هنوز پاسپورت و گلوله کشف نکردن!

 

                                                         ***

میمونای آدم نمام

                   به پیراشون اهمیتی نیمیدن

                   ماده هاشونم همیشه

                                    بچه-بغل

                                    دنبال غذا میدون.

اما هنوز

                عقلشون قد نداده که

                     میشه بچه ها رو فروخت!

آخه اونا

                هرچی باشه       

                        آدم که نیستن؛ میمونن!

ناموس و غیرت ندارن!

سرٍ ماده هاشون هیچوخ جنگ ندارن!

هیچ از تمدن سرٍشون نمیشه که؛

نمیدونن که میشه از کارٍ اونای دیگه زندگی کرد؛

میشه همه چیز رو فروخت؛

بچه ها رو، عشق رو، سکس رو،

آفتاب رو، کنار دریا رو،

                        جاهای خوش آب و هوا رو،

خودٍ آدم- بزرگارو،

همه ی این چیز- میزا رو میشه فروخت و به اوجٍ

                                             فرهنگ و تمدن رسید!

پیام مه؛ ترجمه انگلیسی

The message of May

On May Day the cogwheel of work will stop

A symbol of rejecting exploitation

Our labour power and our arms

No, they can never plunder from us

Workers head for battle in unity

Turn this order of capital up side down

So we can raise a new order

An equal and free, a whole new world

***

Workers hear now the massage of May

With a stoic stand take a step this way

Unity's the way, come workers unite

Bring down the old and make a new rise

***

At the first dawn of the month of May

Hear the trumpet of the Paris commune resonate

So the world's proletariat arises

And all together free the human kind

The memory of those great communards

The red banner on the path ahead of us

What do we have but our chains to lose

Tomorrow the world is undoubtedly ours

***

Workers hear now the massage of May

With a stoic stand take a step this way

Unity's the way, come workers unite

Bring down the old and make a new rise

***

Don't astray from the line, don't fall behind

Stay apace with us, walk along side

Just like mountains, we stand strong

Confluent and in motion like the oceans

It's the certain decree of history

Our fight/battle will come to victory

Render your heart to this belief

We are the messengers of sun and spring